"INNI Z FLORIAŃSKIEJ" I PODSUMOWANIE DZIAŁAŃ

Zdjęcie: www.gostynin.info

Wczorajszy spektakl "Inni z Floriańskiej", w wykonaniu teatru Teatr? No nie wiem, zwieńczył kilkumiesięczne działania w ramach inicjatywy "Wielokulturowy Gostynin".

"Wielokulturowy Gostynin" to projekt przywracający pamięć o historycznym, i różnorodnym kulturowo i etnicznie Gostyninie sprzed 1945 roku.

Szczególne miejsce w tym projekcie zostało przewidziane dla gostynińskich Żydów, którzy byli najliczniejszą grupą w Gostyninie. W dwudziestoleciu międzywojennym stanowili blisko 40 procent mieszkańców. Nasze miasto przed II wojną światową miało żydowską szkołę, synagogę, bibliotekę, cmentarz, stowarzyszenia, klub sportowy, teatr, a nade wszystko obfitowało różnorodnością żydowskich sklepów, restauracji, banków czy zakładów rzemieślniczych.

Projekt "Wielokulturowy Gostynin" zaistniał dzięki społecznej pracy i zaangażowaniu garstki osób. Okazało się, że niewielu (czworo) może osiągnąć wiele.

Kolejnymi wydarzeniami były:
- Spotkanie inaugurujące projekt (29 września 2016)
- Koncert Miqedem (13 października 2016)
- Film "PO-LIN. Okruchy pamięci" (10 listopada 2016)
- Purim, czyli w kręgu świąt i tradycji żydowskich (9 marca 2017)
- Spektakl teatralny (25 marca 2017)

Wszystkie wymienione spotkania odbyły się na zamku w Gostyninie, a właściwie w budynku dawnego zboru ewangelicko-augsburskiego (który potocznie, ze względu na jego przeszłe funkcje nazywamy "zamkiem").

Patronat nad spotkaniami objął Burmistrz Gostynina Pan Paweł Kalinowski.

Aktualnie działania "Wielokulturowego Gostynina" zmierzają ku:
- upamiętnieniu żydowskiego cmentarza (przy współpracy z Fundacją Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego)
- przygotowaniu tablic informacyjnych, które mają stanowić mini szlak historyczno-kulturowy po dawnym Gostyninie
- przygotowaniu projektu i miejsca na mural opowiadający o wielokulturowości Gostynina
- przetłumaczeniu z języka jidysz Księgi Pamięci Żydów Gostynińskich (Pinkes Gostynin)
- ufundowaniu tablicy upamiętniającej martyrologię gostynińskich Żydów.

Tablice i mural znalazły finansowanie ze środków miasta Gostynina (dzięki przychylności miejscowych Radnych).

Do zobaczenia przy współpracy w ramach "WG". Zapraszamy!

Zdjęcia ze spektaklu pochodzą z portalu gostynin.info (www.gostynin.info/…/teatr-no-nie-wiem-wystapil-w-zamku-gost…)

Podziękowania za współpracę przy realizacji zadań "Wielokulturowego Gostynina" dedykuję Państwu Magdalenie i Adamowi Sikorskim. Pięknie dziękuję!

Z szacunkiem dla czytających,
Piotr Syska

25 MARCA - SPEKTAKL

O ŚWIĘCIE PURIM W GOSTYNINIE

W czwartek na zamku w Gostyninie odbyło się kolejne spotkanie w ramach projektu "Wielokulturowy Gostynin". Celem projektu jest przypominanie o wielokulturowej historii Gostynina, którą tworzyli mieszkający w nim Polacy, Żydzi, Niemcy i Rosjanie.

Narzucona prze władze komunistyczne monokulturowość stała się dominującą narracją w okresie PRL-u. Obraz wielokulturowej historii polskich miast i miasteczek został zatarty i wymazany ze świadomości ich mieszkańców.

W Gostyninie, poza tzw. "zamkiem" będącym de facto dawnym zborem ewangelickim, ewangelickim cmentarzem i budynkiem dawnej cerkwi, nie zachowały się obiekty poświadczające o współistnieniu w granicach miasta czterech kultur. Próżno szukać śladów świadczących o żydowskiej historii miasta. Chyba ostatnim takim miejscem jest, już dość mocno zniszczona, żydowska kuczka na budynku przy ul. Rynek.

Celem projektu "Wielokulturowy Gostynin" jest przywrócenie pamięci o gostyninianach innej narodowości niż polska. Szczególne miejsce w projekcie dedykowane jest Żydom, którzy stanowili nawet 40% mieszkańców przedwojennego Gostynina.

Czwartkowe spotkanie, którego gościem był Pan Piotr Kowalik z Muzeum POLIN, aktywista Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie, przebiegało pod hasłem: "Purim, czyli w kręgu świąt i tradycji żydowskich".

Ważnym elementem spotkania było wspólne czytanie obszernych fragmentów Księgi Estery, w wykonaniu młodzieży gostynińskich szkół. Czytanie przygotowały Panie z Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gostyninie przy współpracy z nauczycielami.

Zdjęcia pochodzą z portalu gostynin24.pl, na którego łamach również zamieszczono relację ze spotkania: www.gostynin24.pl/…/8707-o-radosnym-swiecie-zydowskim-na-za… 

Kolejnym planowanym wydarzeniem z cyklu "Wielokulturowy Gostynin" będzie spektakl teatralny, na który zapraszamy 25 marca, w sobotę na godz. 18. do Sali Kolumnowej zamku gostynińskiego.

9 MARCA

Wielokulturowy Gostynin i Miejska Biblioteka Publiczna im. Jakuba z Gostynina zapraszają na spotkanie: Purim, czyli w kręgu świąt i tradycji żydowskich. 

W programie spotkania: 
- Czytanie Księgi Estery
- Kalendarz żydowski (prelekcję i warsztat poprowadzi Pan Piotr Kowalik)

Miejsce i termin wydarzenia: 
SALA KOLUMNOWA ZAMKU GOSTYNIŃSKIEGO
9 MARCA, GODZ. 12:00-14:30

Nasz gość: 
Piotr Kowalik – historyk-dydaktyk, wykładowca akademicki i edukator, działacz społeczności żydowskiej w Polsce. Obecnie zastępca kierownika Działu Edukacji Muzeum POLIN, aktywista Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie.

DZIEŃ PAMIĘCI O ZAGŁADZIE GOSTYNIŃSKICH ŻYDÓW

Wejście do gostynińskiego getta

27 stycznia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu (ang. International Day of Commemoration in Memory of the Victims of the Holocaust). Święto zostało uchwalone przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w celu uczczenia pamięci ofiar pochodzenia żydowskiego, pomordowanych w czasie II wojny światowej przez nazistowskie Niemcy. Wybór daty jest nieprzypadkowy. Na dzień 27 stycznia przypada rocznica wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau w 1945 roku.

Ofiarami holokaustu byli też mieszkańcy Gostynina – Żydzi, którzy przed II wojną światową stanowili 40% ludności miasta. Z ponad czterech tysięcy gostynińskich Żydów, zamieszkujących przedwojenny Gostynin, wojnę przeżyła garstka z nich (szacuje się, że nie więcej niż 30 osób). Miejscem zagłady dla mieszkańców Gostynina narodowości żydowskiej był nazistowski obóz zagłady w Chełmnie nad Nerem.

Pamięć o życiu i zagładzie gostynińskich Żydów wciąż przykrywa gruba warstwa kurzu. Czasami spod tej warstwy udaje się „odkurzyć” nieco informacji. Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu jest doskonała okazją, aby przypominać o tragicznym losie tych, którzy przez kilka wieków współtworzyli historię naszego miasta.

Katarzyna Barańska w swojej pracy pt. „Gostynin bez Żydów. Historia, etnografia, (nie)pamięć” pisze: „Połowa mieszkańców Gostynina podczas wojny bezpowrotnie zniknęła z miasta. Wydawałoby się, że było to wydarzenie na tyle zmieniające ówczesną rzeczywistość i wstrząsające, że nie dało się go nie odnotować. Wyrażenie „zniknęli” traktuję tu jako eufemizm. Kryje się pod nim wielomiesięczne życie w getcie, borykanie się z głodem, ciągły strach i walka o przetrwanie, a potem anonimowa, masowa śmierć w obozach. Lokalnym dziejom podczas II wojny światowej poświęcono w monografii Gostynina artykuł, którego objętość to 50 stron. Eksterminacji Żydów poświęcono zaledwie trzy akapity, dokładnie pół strony. Dowiadujemy się z nich o tym, że getto utworzono we wrześniu 1940 roku, zlikwidowano je natomiast w sierpniu 1942 roku. Ta lakoniczność jest wprost wstrząsająca, szczególnie, że poprzedzona jest długimi wyliczeniami imion i nazwisk Polaków pochodzenia nieżydowskiego, którzy zginęli lub zostali wywiezieni do pracy przymusowej, a także tych, którzy musieli się ukrywać i którzy działali w nauczycielskich organizacjach konspiracyjnych. Najwyraźniej Żydzi nie mieli imion i nazwisk, lub ich imiona i nazwiska stają się istotne tylko w tym wypadku, gdy dotyczą już bezpośrednio losów polskich i to tych «chwalebnych» – wtedy, gdy udziela się im pomocy. Dwa razy więcej informacji niż o Holocauście znajdziemy więc o «wielu Polakach, którzy z narażeniem życia starali się pomagać zamkniętym w getcie Żydom»”. 

Gostynińscy Żydzi byli mieszkańcami i współgospodarzami naszego miasta. Mówienie o nich jest mówieniem o naszej wspólnej historii. To nie byli „obcy” i „jacyś tam Żydzi”, to byli gostyninianie. Czy zatem będziemy o nich pamiętać?

HOLOKAUST OCZAMI DZIECKA

Prezentacja "Holokaust oczami dziecka" została przygotowana przez Fundację Shalom. Uroczyste obchody Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu odbędą się w piątek 27 stycznia 2017 roku.

Wspomnienia beztroskiego dzieciństwa przed wojną, zderzone z tragiczną codziennością czasów Zagłady, archiwalne fotografie uzupełnione o komentarz historyczny wiernie oddają wymiar tej ogromnej tragedii. Podczas Holokaustu zamordowano sześć milionów ludzi. Umierali mężczyźni, kobiety i dzieci, umierali tylko dlatego, że urodzili się Żydami…

HOLOKAUST OCZAMI DZIECKA from Fundacja Shalom on Vimeo.

PRZYKŁAD Z PRUSZKOWA

Wartościowy przykład do naśladowania - projekt "Przywróćmy pamięć" realizowany przez uczniów pruszkowskiego gimnazjum.Więcej informacji o tych działaniach można znaleźć pod linkiem: http://gim4pruszkow.com.pl/niecodziennalekcja-historii